تلگرام
کانال ائل در تلگرام
دنبال کنید

به بهانه هفتاد و هفتمین سالروز وفات اختر چرخ ادب؛

از غم انگیزترین بخش زندگی پروین تا تنها تک بیت ترکی در بستر بیماری/ غمین مباش که کم زیستی در این عالم، برای چون تویی وین آب و خاک زندان است

در زمان حیات پروین اعتصامی، دولت به دانشمندان، علما و بزرگان علم و ادب، مدال‌های لیاقت یا نشان‌های دولتی اعطا می‌کرد؛ مدالی که نشانه سپاس و احترام دولت از خدمات علمی و فرهنگی فرد موردنظر است، و سپس دولت آن‌ها را در مراسمی خاص مورد قدردانی قرار می‌داد. در سال ۱۳۱۵، مدال درجه سه لیاقت به پروین داده شد ولی او این مدال را قبول نکرد.

از غم انگیزترین بخش زندگی پروین تا تنها تک بیت ترکی در بستر بیماری/ غمین مباش که کم زیستی در این عالم، برای چون تویی وین آب و خاک زندان است

به گزارش ائل، پروین اعتصامی كه نام اصلی او رخشنده است در بیست و پنجم اسفند ۱۲۸۵ هجری شمسی در تبریز چشم به جهان گشود و در كودكی با خانواده اش به تهران آمد.

پدرش كه مردی بزرگ بود در زندگی او نقش مهمی داشت و هنگامی كه متوجه استعداد دخترش شد به پروین در زمینه سرایش شعر كمك كرد.

یوسف اعتصامی، پدر پروین معروف به اعتصام الملك از نویسندگان و دانشمندان به نام ایران بود. 
وی نخستین چاپخانه را در تبریز بنا كرد مدتی هم نماینده ی مجلس بود.

اعتصام الملك مدیر مجله ای به نام بهار هم بودكه نخستین اشعار پروین در همین مجله منتشر شد. پروین چهار برادر داشت.

مادر پروین ، اختر اعتصامی نام داشت. او در پرورش احساسات شاعرانه دخترش نقش مهمی داشت و به دیوان اشعار او علاقه فراوانی نشان می داد.

پروین از كودكی با مطالعه آشنا شد، خانواده او اهل مطالعه بود و وی مطالعه علمی و فرهنگی به ویژه ادبی را از لا به لای گفت وگوهای آنان در می یافت.

در یازده سالگی به دیوان اشعار فردوسی، نظامی، مولوی، ناصرخسرو، منوچهری انوری، فرخی كه همه از شاعران بزرگ و نام آور زبان فارسی به شمار می آیند، آشنا بود و از همان كودكی پدرش در زمینه وزن و شیوه های یادگیری آن ها با او تمرین می كرد.

پروین در ۱۸ سالگی فارغ التحصیل شد و در تمام دوران تحصیل یكی از شاگردان ممتاز مدرسه بود.البته پیش از ورود به مدرسه معلومات زیادی داشت.

پیش از ازدواج او، پدرش با چاپ مجموعه اشعار او مخالف بود و این كار را با توجه به اوضاع و فرهنگ آن روزگاردرست نمی دانست، اما پس از ازدواج پروین و جدائی او از شوهرش به این كار رضایت داد.

نخستین مجموعه شعر پروین حاوی اشعاری بودكه او تا پیش از ۳۰ سالگی سروده بود و بیش از ۱۵۰ قصیده قطعه غزل و مثنوی را شامل می شد.

مردم استقبال فراوانی از اشعار او كردند، به گونه ای كه دیوان او در مدت كوتاهی پس از چاپ دست به دست میان مردم می چرخید و بسیاری باور نمی كردند كه آنها را یك زن سروده است.

اساتیدمعروف آن زمان مانند دهخدا و علامه ی قزوینی هركدام مقاله هایی درباره اشعار او نوشتند و شعر و هنرش را ستودند.

ازدواج/ غم انگیزترین بخش زندگی پروین...


پروین در نوزده تیرماه ۱۳۱۳ با پسر عموی پدرش «فضل‌الله اعتصامی» ازدواج کرد و چهار ماه پس از عقد و ازدواج به همراه همسرش برای زندگی به کرمانشاه رفت. همسر پروین از افسران شهربانی و هنگام ازدواج با او رئیس شهربانی در کرمانشاه بود. پروین پس از تقریباً دو ماه زندگی با همسرش به خانه پدرش بازگشت و ۹ ماه بعد، در ۱۴ مرداد ۱۳۱۴، از وی جدا شد.ابوالفتح اعتصامی، برادر پروین، علت جدایی پروین اعتصامی از همسرش را اختلافات روحی و اخلاقی پروین با همسرش و «ناسازگاری روحیه نظامی همسر با روح لطیف و آزاد پروین» دانسته است.

پروین تا پایان زندگی‌اش با هیچ‌کس دربارهٔ این ازدواج ناموفق سخن نگفت و فقط غزلی در این باره سرود که سه بیت نخست آن با این ابیات آغاز می‌شود:

ای گل تو ز جمعیّت گلزار چه دیدی؟             جز سرزنش و بدسری خار چه دیدی؟
رفتی به چمن لیک قفس گشت نصیبت         غیر از قفس ای مرغ گرفتار چه دیدی؟
ای شمع دل‌افروز تو با این همه پرتو             جز مشتری سفله به بازار چه دیدی؟

دعوت به دربار

در زمان حیات پروین اعتصامی، دولت به دانشمندان، علما و بزرگان علم و ادب، مدال‌های لیاقت یا نشان‌های دولتی اعطا می‌کرد؛ مدالی که نشانه سپاس و احترام دولت از خدمات علمی و فرهنگی فرد موردنظر است، و سپس دولت آن‌ها را در مراسمی خاص مورد قدردانی قرار می‌داد. در سال ۱۳۱۵، مدال درجه سه لیاقت به پروین داده شد ولی او این مدال را قبول نکرد. او حتی پیشنهاد رضاشاه را برای تدریس ملکه و ولیعهد نپذیرفت زیرا به گفته خودش، اعتقاداتش در مورد ایستادگی در برابر استبداد، به او اجازه نمی‌داد در چنین مکان‌هایی حاضر شود. او پس از رد کردن مدال لیاقت، شعر «صاعقه ما ستم اغنیاست» را سرود.

برزگری پند به فرزند داد         کای پسر، این پیشه پس از من تراست

مدت ما جمله به محنت گذشت         نوبت خون خوردن و رنج شماست
کشت کن آنجا که نسیم و نمی است         خرمی مزرعه، ز آب و هواست

مرگ/ تک بیت ترکی پروین در بستر بیماری


پروين به جز ابوالفتح خان كه عضو سابق اتاق بازرگاني، كارمند مستعفي وزارت دارايي و فروشنده يراق آلات در خيابان سپه بود سه برادر ديگر داشت. ابوالقاسم اعتصامي عضو وزارت خارجه سابق، نصرالله اعتصامي استاد دانشكده هنرهاي زيبا و سعيد اعتصامي استاد و رئيس دانشكده داروسازي بود.

ابوالفتح خان مي گويد: پروين در سوم فروردين ۱۳۲۰ دچار بيماري شد و آقاي دكتر علي معين الحكما آن را حصبه تشخيص داد و بعد از معالجه اندك، در حالت بحراني نه خودش بر سر مريض حاضر شد و نه اجازه داد طبيب ديگري حاضر شود.

در نيمه اول فروردين ،۱۳۲۰ به خاطر مريضي او و بزرگي مادر در ميان اقوام، وابستگان و دوستان به ديدار پروين مي آمدند يك بار مادرش به تركي به پروين گفت:
پروين جان، ان شاءالله زودتر خوب مي شوي و به بازديدشان مي رويم. پروين هم به تركي گفت:

سن يازده قوي قوي كناره
گر فلك نلر يازار

يعني تو قلمت را كنار بگذار و ننويس، ببين فلك چه مي نويسد. وقتي آقاي دكتر ارسطو علاج، بعد از نيامدن دكتر عبدالله احمديه با محبت فراوان، خودش را بر سر بالين پروين رساند، ديگر كار از كار گذشته بود و پروين بعد از ۱۳ روز تب و درد از رنج تن خلاصي يافت و در ۳۴ سالگي به سراي باقي شتافت.

شعری که شهریار برای پروین اعتصامی سرود

شهریار این شعر را در سال ۱۳۴۹ برای مراسم بزرگداشت پروین اعتصامی سروده و در آن پروین را فرشته لطف، عفاف، ذوق و هنر نامیده است:

روان عرشی پروین گمان برم کامشب

توجهیش به این بزم بی ریا باشد

روا بود که خطابش کنیم کای پروین

تو ای فرشته لطف و عفاف و ذوق و هنر

سری ز غرفه جنات خود برون آور

یکی به محفل تجلیل خود تماشا کن

ببین که صیرفیان جواهر هنری

به پیشگاه جلال تو سر فرو دارند

ببین که گوهر اشکت به دیده بنشانند

غمین مباش که کم زیستی در این عالم

برای چون تویی وین آب و خاک زندان است

چه به که دوره زندان عمر کم باشد

در این جهان فنا کس به تن نمی ماند

مگر به نام و اثر قرن‌ها بماند شخص

بنابراین تو به آثار جاودانه خود

یگانه زنده جاوید قرن ما هستی


 نظر رهبر انقلاب درباره پروین اعتصامی

رهبر معظم انقلاب اسلامی عصر روز ۲۳ شهریور ماه سال ۹۳ به دنبال بستری شدنشان در بیمارستان و در پی ملاقات جمعی از اهالی فرهنگ و ادب و هنر با ایشان در بیمارستان، قطعه شعری از پروین اعتصامی به شرح زیر قرائت فرمودند:

هر بلائی کز تو آید رحمتی است / هر که را رنجی دهی آن راحتی است

زان به تاریکی گذاری بنده را / تا ببیند آن رخ تابنده را

تیشه زان بر هر رگ و بندم زنند / تا که با مهر تو پیوندم زنند...»

ایشان در ادامه با اشاره به شعر پروین اعتصامی، از او به عنوان شاعری که «سعی می‌شود چهره‌اش پوشانده شود» یاد کردند.

مقام معظم رهبری افزودند: به او (پروین اعتصامی) می‌گفتند شاعر نخود لوبیا، برای اینکه فروغ فرخزاد را بالا ببرند می‌خواستند او را خردش کنند.

رهبر معظم انقلاب اسلامی همچنین درباره فروغ فرخزاد فرمودند: راجع به فروغ هم نظر نامناسبی ندارم. به نظرم این اواخر وضعش بد نبوده انشاءالله. اما برای اینکه او را بالا ببرند در این اواخر بر سر پروین می‌زدند.

با دوستان خود به اشتراک بگذارید

0
*** Section News End AdSense ***
*** Section AdSense ***